Mutezile Kelamında Duyum Ve Algı Kadı Abdülcebbarın İdrak Teorisi

Kelam ilminin çok erken dönemlerinden itibaren kelamcılar tartıştıkları hemen her meseleyi bütün özneler için geçerli olacak bir nesnellik içerisinde ve tümel bir bakışla ele alma gayretinde oldular. Kadı Abdülcebbâr da rü'yetullah meselesini tümel düzlemde ele almış bir kelamcıdır. Bu minvalde o “Allah ahirette görülebilecek midir?” sorusundan “Allah kendinde görülür bir varlık mıdır?” sorusuna, buradan “Herhangi bir varlık hakkında görmek ya da görülmek ne anlama gelir?” sorusuna, buradan da “Herhangi bir varlık hakkında idrak etmek (duyumsamak/algılamak) ya da idrak edilmek (duyumsanmak/algılanmak) ne anlama gelir?” sorusuna geçerek duyulurların idraki meselesi hakkında kapsamlı açıklamalarda bulunmuş ve neticede bir idrakteorisine sahip olmuştur. Elinizdeki kitap, Kādî Abdülcebbâr'ın muhtelif eserlerinde dağınık bir şekilde yer alan, fakat bütünlüklü bir kuram teşkil eden düşüncelerini etraflı bir şekilde ele almaktadır. Böylece çalışma, Kādî Abdülcebbâr'ın duyulur nesnelerin duyumsanması ya da algılanmasına ilişkin geliştirdiği idrak teorisini hem metafizik hem fizik hem de epistemolojik boyutlarıyla inşa etmeyi amaçlamaktadır.