Klasik Fıkıh Usulünde Bilgi Anlayışı

Bilgi kuramının (epistemoloji/bilgi felsefesi) soruları düşünce tarihinin hemen her döneminde önemini korumuş, farklı ilimlerin meseleleri içerisnde incelenegelmişse de kendine has bir alan teşkil etmesi 18. yüzyıl ve sonrasına rastlar. İslam düşünce geleneği içinde de bilgi kuramına dair sorular cevaplanmaya çalışılmış, kelam ve felsefe gibi disiğplinlerinyanında şer'î bilginin yöntem ve kaynak açısından temellerini inceleyen fıkıh usulü ilmi de bu faaliyete katılmıştır. Bilgi kuramının incelediği temel konuların bilginin mahiyeti, kaynağı ve değeri şeklinde tezahür ettiği söylenebilir. Bu çalışmada, zikredilen konulara dair ortaya çıkan sorulara fıkıh usulünde verilen cevaplar ele alınmaktadır. Fıkıh usulündeki bilgi anlayışı, İslam düşünce geleneğinin bilgi kuramsal birikim ve imkanlarının görülebilmesi açısından önem taşır. Aynı şekilde usul ilminin kendisinin doğru bir şekilde kavranabilmesi ve usul meselelerinin ne tür bir bilgi kuramsal zeminden hareketle incelendiğinin bilinebilmesi açısından da önemlidir. Fıkıh usulünün fürû fıkıh ile ilişkisi dikkate alındığında ise, fıkıh usulündkei bilgi anlayışının müslümanın amelî hayatını şekillendiren bilgi kuramsal bağlam ve gerekçelerin anlaşılmasında belirleyici olacağı söylenebilir.