Gelişimi İtibarıyla Temel Hadis Terimleri

İlimlerin ortak karakteri kendilerine özgü bir dile, terminolojik bir yapıya sahip olmalarıdır. Bir ilim dalında terim hâline gelmiş bir kelime sözlük anlamından farklılaşarak oluşur. Terimlerin oluşum sürecinde ilimlerin gayesi, yaklaşım biçimleri ve yöntemlerin inşa edici bir etkisi vardır. İşte bu yüzden terimlerin karşılık geldiği anlamlar çoğu zaman daha zengin bir içeriğe ve göndermelere sahiptir. Hadis ilminin terminolojisi hicrî I. asrın son yarısından itibaren oluşmaya başlamıştır. Dönemler ilerledikçe ve hadis ilminde birtakım gelişmeler ortaya çıktıkça hem yeni ıstılahlar eklenerek terminoloji zenginleşmiş hem de mevcut ıstılahların anlamında değişiklikler olmuştur. Terimler sözlüğü çalışmaları ilmin doğuş, gelişim ve olgunlaşma süreçlerine hâkim olmayan okurlara pratik sonuçlar üzerinden okumayı kolaylaştırmak için yapılır. Bununla birlikte terimleri mümkün olduğunca bağlantıları ile birlikte ele almaya çalışan, gerisindeki muhtevaya işaret eden çalışmalar alanın içindeki araştırmacılara da katkı sunabilir. Temel kaynaklara dayalı yapılan bu çalışma, hadis ilminde ortaya çıkmış olan terimlerin ele alınma biçimi ve kullanılan üslup bakımından ayrıca zaman zaman konuların problematik boyutuna işaret etmesi yönüyle hadis ilminde uzmanlaşmak isteyen, temel kaynakları anlamaya çalışan araştırmacılara katkı sunmayı amaçlamaktadır.